Karta pracy „Kopalnia pod ziemią”
Karta pracy „Górnik zaczyna pracę”
Karta pracy „Pióropusze na święto”
Scenariusz zajęć · dla nauczycieli

Barbórka w przedszkolu: scenariusz zajęć na Dzień Górnika

Barbórka, czyli Dzień Górnika, to święto górników 4 grudnia; w 2026 roku wypada w piątek. W tym scenariuszu na około 40 minut dzieci w zabawie ruchowej zjeżdżają windą do kopalni, kolorują przekrój kopalni, układają po kolei, jak górnik zaczyna pracę, maszerują w pochodzie z orkiestrą i dorysowują pióropusze na czapkach górników. Myśl na cały dzień: górnicy pracują głęboko pod ziemią, żeby w naszych domach było jasno i ciepło, a w Barbórkę dziękujemy im i świętujemy razem z nimi.

  • 3 darmowe karty pracy do druku z 1 zestawu
  • Karty dla dzieci 4–6 lat; zabawa ruchowa i pochód także dla młodszych w grupie mieszanej
  • Czarno-białe karty A4: wydruk ze strony albo PDF, bez rejestracji
W tym poradniku

Scenariusz w skrócie

Wiek
4–6 lat
Czas
ok. 40 minut
Grupa
cała grupa, przy stolikach dwie mniejsze grupy
Miejsce
sala z wolnym miejscem na dywanie i stolikami

Cele: dziecko…

  • mówi, kiedy jest Barbórka i że to święto górników,
  • pokazuje na przekroju kopalni wieżę szybową, windę, wagonik i lampę na kasku,
  • mówi, po co górnikowi kask i lampa,
  • układa po kolei cztery obrazki o tym, jak górnik zaczyna pracę, i opowiada historyjkę,
  • prowadzi kredkę po śladzie i dorysowuje pióropusze na czapkach górników,
  • maszeruje w pochodzie i zmienia ruch na umówiony sygnał,
  • mówi, co w domu jest jasne i ciepłe dzięki pracy górników.

Pomoce

  • trzy darmowe karty pracy: „Kopalnia pod ziemią”, „Górnik zaczyna pracę”, „Pióropusze na święto”,
  • kredki i ołówki,
  • latarka albo lampka na baterie do rozmowy o ciemności pod ziemią,
  • do pracy plastycznej: paski papieru albo brystolu na opaskę, klej i nożyczki z zaokrąglonymi końcami; opcjonalnie karta „Czako na Barbórkę” z zestawu.

Przebieg

  1. 5 min Co to jest Barbórka? Rozmowa w kręgu: 4 grudnia jest święto górników; skąd w domu biorą się światło i ciepło.
  2. 5 min Zabawa ruchowa „Zjeżdżamy do kopalni”. Windą w dół, chodnikiem z lampą, węgiel do wagonika i windą na górę — wszystko w miejscu.
  3. 10 min Praca przy stolikach. Na jednym stoliku „Kopalnia pod ziemią”, na drugim „Górnik zaczyna pracę”, potem zamiana.
  4. 5 min Pochód z orkiestrą. Marsz po kole wokół dywanu; na „bęben” dzieci tupią, na „trąbkę” trąbią „tru-tu”.
  5. 10 min Pióropusze i czako. Pióropusze po śladzie, potem praca plastyczna: czako z pióropuszem na opasce.
  6. 5 min Dziękujemy górnikom. Zakończenie w kręgu: co w domu jest jasne i ciepłe dzięki pracy górników.

Czas jest orientacyjny. Etapy możesz skrócić, pominąć albo rozłożyć na dwa dni — zależnie od grupy.

Cele zajęć na Barbórkę w konspekcie

W konspekcie na Barbórkę albo Dzień Górnika uwzględnij poznanie pracy górnika (kopalnia pod ziemią, winda w szybie, chodniki, lampa i kask), drogę węgla do domu (z węgla w elektrowni powstaje prąd i ciepło), zwyczaje święta (mundur galowy, czako z pióropuszem, orkiestra i pochód), kolejność zdarzeń i rysowanie po śladzie. Cele zapisuj jako czynności, które widać w sali, np. „dziecko pokazuje na przekroju kopalni windę i wagonik”. Wpisz też szacunek dla cudzej pracy: na zakończenie dzieci dziękują górnikom.

Zanim zaczniesz: Dzień Górnika spokojnie i bez strachu

  • Nie mówimy o wypadkach w kopalni. Bezpieczeństwo pokazujemy spokojnie: kask, lampa, mocne buty i kolega obok. Pod ziemią nikt nie pracuje sam, a gdy wszystkie lampy wrócą do lampowni, wiadomo, że wszyscy wyjechali na górę.
  • Ciemność pod ziemią nie straszy, bo zawsze jest lampa. Jeśli przy rozmowie gasisz światło w sali, zrób to na chwilę i trzymaj zapaloną latarkę.
  • Nie zakładaj, że w rodzinie dziecka jest górnik. Pytaj o pracę „kogoś bliskiego”. Za górników przebierają się dziewczynki i chłopcy.
  • Nazwa Barbórki pochodzi od dnia świętej Barbary, patronki górników. W scenariuszu pokazujemy Dzień Górnika i zwyczaje święta: pracę pod ziemią, mundur galowy, orkiestrę i pochód.

Ciekawostki i informacje o Barbórce dla dzieci

Na rozmowę w kręgu wybierz dwie albo trzy ciekawostki, resztę zostaw na pracę z kartami.

  • Kopalnia jest głęboko pod ziemią. Na górze stoi wieża szybowa z dwoma kołami, a pod nią szybem jeździ w dół i w górę winda. Na Śląsku winda w szybie to szola, kopalnia to gruba, a górnik to grubiorz.
  • Pod ziemią jest ciemno, nie ma słońca ani roślin. Dlatego każdy górnik ma lampę na kasku.
  • Przed pracą górnik przebiera się w łaźni: ubrania wiszą wysoko pod sufitem na łańcuszkach, żeby wyschły. W lampowni bierze swoją lampę, a po pracy ją oddaje.
  • Węgiel powstał bardzo, bardzo dawno temu z roślin dawnych lasów, takich jak paprocie i skrzypy. Z węgla w elektrowni powstaje prąd i ciepło dla domów. Górnicy wydobywają też sól, którą sypie się zimą na drogi.
  • Dawniej górnicy mieli lampy z płomykiem, a wagoniki pod ziemią ciągnęły konie. Dziś są lampy elektryczne, lokomotywy i kombajny.
  • W Barbórkę górnicy zakładają mundur galowy i wysoką czapkę z pióropuszem — czako. Rano orkiestra górnicza gra na ulicach pobudkę, a potem idzie pochód. Śląska legenda mówi o Skarbniku, dobrym duchu kopalni, który pomaga zagubionym górnikom.

Zabawa ruchowa „Zjeżdżamy do kopalni”

Zadbaj o odstępy; ćwiczymy w miejscu, bez biegania. Zabawa przygotowuje do karty „Górnik zaczyna pracę”, na której dzieci zobaczą windę i chodnik.

  1. „Wsiadamy do windy.” Dzieci stoją prosto, każde na swoim miejscu. Na słowo „zjeżdżamy” powoli kucają, jakby winda jechała szybem w dół.
  2. „Zapalamy lampy.” Dzieci przykładają dłoń do czoła jak lampę na kasku i świecą nią w prawo i w lewo.
  3. „Idziemy chodnikiem.” Marsz w miejscu, lekko pochyleni, jakby strop był nisko.
  4. „Ładujemy węgiel.” Dzieci schylają się, podnoszą niewidzialną bryłkę i wkładają ją do wagonika obok siebie. Kilka razy.
  5. „Wyjeżdżamy na górę.” Powoli wstają i wyciągają ręce wysoko: na górze jest jasno.

Trzy darmowe karty pracy na Barbórkę

„Kopalnia pod ziemią” to przekrój kopalni do kolorowania: na górze wieża szybowa z dwoma kołami i ośnieżone domy, w dół biegnie szyb z windą, w której zjeżdżają dwaj górnicy, w górnym chodniku stoi wagonik z węglem, a w dolnym górnik z lampą na kasku pracuje przy ścianie węgla. „Górnik zaczyna pracę” to historyjka z czterech pomieszanych obrazków: łaźnia, lampownia, zjazd windą i praca w chodniku; dziecko numeruje je od 1 do 4. Na karcie „Pióropusze na święto” są trzy czapki górników — czaka — a dziecko dorysowuje im po śladzie pióropusze: łuki jak fontanna, faliste linie i puszysty obłoczek.

Jak poprowadzić pracę z kartami

  • Kopalnia pod ziemią: zanim dzieci zaczną kolorować, niech pokażą palcem windę, wagonik i świecącą lampę. Zapytaj, co jest na górze, a co pod ziemią, i dlaczego górnik w dolnym chodniku ma lampę na kasku.
  • Górnik zaczyna pracę: polecenie podpowiada pierwszy krok — najpierw górnik się przebiera. Niech dziecko opowie całą historyjkę: przebiera się w łaźni, bierze lampę w lampowni, zjeżdża windą i pracuje w chodniku. Porównajcie ją z zabawą ruchową.
  • Pióropusze na święto: najpierw palcem po kropkach, potem kredką, bez odrywania jej w połowie linii. Opowiedz, że kolor pióropusza mówi, jaką pracę ma górnik.

Druga zabawa: pochód z orkiestrą górniczą

Dzieci ustawiają się jedno za drugim i spokojnie maszerują po kole wokół dywanu. Gdy mówisz „bęben”, tupią w marszu, a gdy mówisz „trąbka”, przykładają dłonie do ust i trąbią „tru-tu”. Przypomnij, że w Barbórkę orkiestra górnicza rano gra na ulicach pobudkę, a potem idzie na czele pochodu. Maszerujemy, nie biegamy; między dziećmi zostaw odstęp na wyciągnięcie ręki.

Ten sam pomysł w formie obrazkowej partytury do zagrania z dorosłym jest na karcie „Pobudka!” w zestawie.

Praca plastyczna na Dzień Górnika: czako z pióropuszem

W Barbórkę w przedszkolach na Śląsku dzieci przebierają się za górników i robią papierowe czako. W zestawie jest gotowa karta „Czako na Barbórkę”: czako z pióropuszem i znakiem górników (dwa skrzyżowane młotki) do pokolorowania i wycięcia oraz trzy paski. Dziecko koloruje czapkę na czarno, a pióropusz w wybranym kolorze, wycina czako i paski po linii przerywanej, a dorosły skleja paski w opaskę na miarę głowy i przykleja czako za boczne zakładki.

Bez zestawu: po karcie „Pióropusze na święto” dziecko rysuje na kartce czako z pióropuszem i wycina je, a dorosły przykleja je do paska papieru dopasowanego do głowy.

Na zakończenie: dziękujemy górnikom

W kręgu każde dziecko mówi, co w domu jest jasne albo ciepłe: lampka, kaloryfer, ciepły pokój. Przypomnij łańcuch: górnik wydobywa węgiel, z węgla w elektrowni jest prąd i ciepło, więc w pokoju świeci lampka. Prąd daje dziś także wiatr i słońce. Na koniec grupa mówi razem: „Dziękujemy, górnicy!”, a dzieci w czako mogą przejść pochodem po przedszkolu.

Cały zestaw: 30 kart pracy na Barbórkę

W zestawie „Barbórka” jest 30 kart, każda z innym rodzajem zadania, m.in. „Co chroni górnika?”, „Lampy wracają” (lampa z cyfrą na miejsce z tyloma kropkami), „Dokąd jedzie wagonik?”, „Kopalnia dawniej i dziś”, „Orkiestra w pochodzie”, „Odciski sprzed lat”, „Legenda o Skarbniku”, „Śląskie zagadki”, „Laurka dla górników” i „Praca moich bliskich” do rozmowy w domu.

Dwa dni po Barbórce są Mikołajki. W 2026 roku 6 grudnia to niedziela, więc wiele przedszkoli świętuje je w piątek 4 grudnia, razem z Barbórką: scenariusz na Mikołajki. Oba święta są też w gotowym „Tygodniu mikołajkowym” dla grupy 3–4 i 5–6 lat: tam Barbórka wypada w czwartek 3 grudnia, a Mikołajki w piątek.

Pytania nauczycielek

Czy scenariusz nadaje się dla 3- i 4-latków?

Z 4-latkami poprowadzisz go w całości: karty pracy są przygotowane dla dzieci 4–6 lat. Z 3-latkami zostaw rozmowę, zabawę „Zjeżdżamy do kopalni”, pochód i zakończenie, a kartę „Kopalnia pod ziemią” pokolorujcie razem, na jednym wydruku dla całej grupy. Czako wytnij wcześniej sama.

Kiedy jest Barbórka w 2026 roku?

4 grudnia, w piątek. To ten sam tydzień co Mikołajki (6 grudnia, niedziela), więc oba święta możesz zaplanować na jeden dzień albo na czwartek i piątek.

Jakie materiały przygotować na Dzień Górnika w przedszkolu?

Trzy darmowe karty wydrukujesz w PDF A4 ze stron kart powyżej. Do tego kredki, latarka do rozmowy o ciemności, paski papieru, klej i nożyczki z zaokrąglonymi końcami. Piosenek, wierszy ani prezentacji o Barbórce dla dzieci nie mamy; pozostałe materiały to zestaw 30 kart „Barbórka”.

Newsletter · za darmo

Zapisz się i bądź na bieżąco. Gdy przygotujemy nowe materiały, wyślemy Ci karty pracy do druku, których nie ma na stronie, pomysł na zabawę z dzieckiem i wiadomość o nowych zestawach i promocjach.

Administratorem danych jest PrzePlanko, szczegóły w polityce prywatności.