Barbórka w przedszkolu: scenariusz zajęć na Dzień Górnika
Barbórka, czyli Dzień Górnika, to święto górników 4 grudnia; w 2026 roku wypada w piątek. W tym scenariuszu na około 40 minut dzieci w zabawie ruchowej zjeżdżają windą do kopalni, kolorują przekrój kopalni, układają po kolei, jak górnik zaczyna pracę, maszerują w pochodzie z orkiestrą i dorysowują pióropusze na czapkach górników. Myśl na cały dzień: górnicy pracują głęboko pod ziemią, żeby w naszych domach było jasno i ciepło, a w Barbórkę dziękujemy im i świętujemy razem z nimi.
3 darmowe karty pracy do druku z 1 zestawu
Karty dla dzieci 4–6 lat; zabawa ruchowa i pochód także dla młodszych w grupie mieszanej
mówi, kiedy jest Barbórka i że to święto górników,
pokazuje na przekroju kopalni wieżę szybową, windę, wagonik i lampę na kasku,
mówi, po co górnikowi kask i lampa,
układa po kolei cztery obrazki o tym, jak górnik zaczyna pracę, i opowiada historyjkę,
prowadzi kredkę po śladzie i dorysowuje pióropusze na czapkach górników,
maszeruje w pochodzie i zmienia ruch na umówiony sygnał,
mówi, co w domu jest jasne i ciepłe dzięki pracy górników.
Pomoce
trzy darmowe karty pracy: „Kopalnia pod ziemią”, „Górnik zaczyna pracę”, „Pióropusze na święto”,
kredki i ołówki,
latarka albo lampka na baterie do rozmowy o ciemności pod ziemią,
do pracy plastycznej: paski papieru albo brystolu na opaskę, klej i nożyczki z zaokrąglonymi końcami; opcjonalnie karta „Czako na Barbórkę” z zestawu.
Przebieg
5 minCo to jest Barbórka? Rozmowa w kręgu: 4 grudnia jest święto górników; skąd w domu biorą się światło i ciepło.
5 minZabawa ruchowa „Zjeżdżamy do kopalni”. Windą w dół, chodnikiem z lampą, węgiel do wagonika i windą na górę — wszystko w miejscu.
10 minPraca przy stolikach. Na jednym stoliku „Kopalnia pod ziemią”, na drugim „Górnik zaczyna pracę”, potem zamiana.
5 minPochód z orkiestrą. Marsz po kole wokół dywanu; na „bęben” dzieci tupią, na „trąbkę” trąbią „tru-tu”.
10 minPióropusze i czako. Pióropusze po śladzie, potem praca plastyczna: czako z pióropuszem na opasce.
5 minDziękujemy górnikom. Zakończenie w kręgu: co w domu jest jasne i ciepłe dzięki pracy górników.
Czas jest orientacyjny. Etapy możesz skrócić, pominąć albo rozłożyć na dwa dni — zależnie od grupy.
Cele zajęć na Barbórkę w konspekcie
W konspekcie na Barbórkę albo Dzień Górnika uwzględnij poznanie pracy górnika (kopalnia pod ziemią, winda w szybie, chodniki, lampa i kask), drogę węgla do domu (z węgla w elektrowni powstaje prąd i ciepło), zwyczaje święta (mundur galowy, czako z pióropuszem, orkiestra i pochód), kolejność zdarzeń i rysowanie po śladzie. Cele zapisuj jako czynności, które widać w sali, np. „dziecko pokazuje na przekroju kopalni windę i wagonik”. Wpisz też szacunek dla cudzej pracy: na zakończenie dzieci dziękują górnikom.
Zanim zaczniesz: Dzień Górnika spokojnie i bez strachu
Nie mówimy o wypadkach w kopalni. Bezpieczeństwo pokazujemy spokojnie: kask, lampa, mocne buty i kolega obok. Pod ziemią nikt nie pracuje sam, a gdy wszystkie lampy wrócą do lampowni, wiadomo, że wszyscy wyjechali na górę.
Ciemność pod ziemią nie straszy, bo zawsze jest lampa. Jeśli przy rozmowie gasisz światło w sali, zrób to na chwilę i trzymaj zapaloną latarkę.
Nie zakładaj, że w rodzinie dziecka jest górnik. Pytaj o pracę „kogoś bliskiego”. Za górników przebierają się dziewczynki i chłopcy.
Nazwa Barbórki pochodzi od dnia świętej Barbary, patronki górników. W scenariuszu pokazujemy Dzień Górnika i zwyczaje święta: pracę pod ziemią, mundur galowy, orkiestrę i pochód.
Ciekawostki i informacje o Barbórce dla dzieci
Na rozmowę w kręgu wybierz dwie albo trzy ciekawostki, resztę zostaw na pracę z kartami.
Kopalnia jest głęboko pod ziemią. Na górze stoi wieża szybowa z dwoma kołami, a pod nią szybem jeździ w dół i w górę winda. Na Śląsku winda w szybie to szola, kopalnia to gruba, a górnik to grubiorz.
Pod ziemią jest ciemno, nie ma słońca ani roślin. Dlatego każdy górnik ma lampę na kasku.
Przed pracą górnik przebiera się w łaźni: ubrania wiszą wysoko pod sufitem na łańcuszkach, żeby wyschły. W lampowni bierze swoją lampę, a po pracy ją oddaje.
Węgiel powstał bardzo, bardzo dawno temu z roślin dawnych lasów, takich jak paprocie i skrzypy. Z węgla w elektrowni powstaje prąd i ciepło dla domów. Górnicy wydobywają też sól, którą sypie się zimą na drogi.
Dawniej górnicy mieli lampy z płomykiem, a wagoniki pod ziemią ciągnęły konie. Dziś są lampy elektryczne, lokomotywy i kombajny.
W Barbórkę górnicy zakładają mundur galowy i wysoką czapkę z pióropuszem — czako. Rano orkiestra górnicza gra na ulicach pobudkę, a potem idzie pochód. Śląska legenda mówi o Skarbniku, dobrym duchu kopalni, który pomaga zagubionym górnikom.
Zabawa ruchowa „Zjeżdżamy do kopalni”
Zadbaj o odstępy; ćwiczymy w miejscu, bez biegania. Zabawa przygotowuje do karty „Górnik zaczyna pracę”, na której dzieci zobaczą windę i chodnik.
„Wsiadamy do windy.” Dzieci stoją prosto, każde na swoim miejscu. Na słowo „zjeżdżamy” powoli kucają, jakby winda jechała szybem w dół.
„Zapalamy lampy.” Dzieci przykładają dłoń do czoła jak lampę na kasku i świecą nią w prawo i w lewo.
„Idziemy chodnikiem.” Marsz w miejscu, lekko pochyleni, jakby strop był nisko.
„Ładujemy węgiel.” Dzieci schylają się, podnoszą niewidzialną bryłkę i wkładają ją do wagonika obok siebie. Kilka razy.
„Wyjeżdżamy na górę.” Powoli wstają i wyciągają ręce wysoko: na górze jest jasno.
Trzy darmowe karty pracy na Barbórkę
„Kopalnia pod ziemią” to przekrój kopalni do kolorowania: na górze wieża szybowa z dwoma kołami i ośnieżone domy, w dół biegnie szyb z windą, w której zjeżdżają dwaj górnicy, w górnym chodniku stoi wagonik z węglem, a w dolnym górnik z lampą na kasku pracuje przy ścianie węgla. „Górnik zaczyna pracę” to historyjka z czterech pomieszanych obrazków: łaźnia, lampownia, zjazd windą i praca w chodniku; dziecko numeruje je od 1 do 4. Na karcie „Pióropusze na święto” są trzy czapki górników — czaka — a dziecko dorysowuje im po śladzie pióropusze: łuki jak fontanna, faliste linie i puszysty obłoczek.
Kopalnia pod ziemią: zanim dzieci zaczną kolorować, niech pokażą palcem windę, wagonik i świecącą lampę. Zapytaj, co jest na górze, a co pod ziemią, i dlaczego górnik w dolnym chodniku ma lampę na kasku.
Górnik zaczyna pracę: polecenie podpowiada pierwszy krok — najpierw górnik się przebiera. Niech dziecko opowie całą historyjkę: przebiera się w łaźni, bierze lampę w lampowni, zjeżdża windą i pracuje w chodniku. Porównajcie ją z zabawą ruchową.
Pióropusze na święto: najpierw palcem po kropkach, potem kredką, bez odrywania jej w połowie linii. Opowiedz, że kolor pióropusza mówi, jaką pracę ma górnik.
Druga zabawa: pochód z orkiestrą górniczą
Dzieci ustawiają się jedno za drugim i spokojnie maszerują po kole wokół dywanu. Gdy mówisz „bęben”, tupią w marszu, a gdy mówisz „trąbka”, przykładają dłonie do ust i trąbią „tru-tu”. Przypomnij, że w Barbórkę orkiestra górnicza rano gra na ulicach pobudkę, a potem idzie na czele pochodu. Maszerujemy, nie biegamy; między dziećmi zostaw odstęp na wyciągnięcie ręki.
Ten sam pomysł w formie obrazkowej partytury do zagrania z dorosłym jest na karcie „Pobudka!” w zestawie.
Praca plastyczna na Dzień Górnika: czako z pióropuszem
W Barbórkę w przedszkolach na Śląsku dzieci przebierają się za górników i robią papierowe czako. W zestawie jest gotowa karta „Czako na Barbórkę”: czako z pióropuszem i znakiem górników (dwa skrzyżowane młotki) do pokolorowania i wycięcia oraz trzy paski. Dziecko koloruje czapkę na czarno, a pióropusz w wybranym kolorze, wycina czako i paski po linii przerywanej, a dorosły skleja paski w opaskę na miarę głowy i przykleja czako za boczne zakładki.
Bez zestawu: po karcie „Pióropusze na święto” dziecko rysuje na kartce czako z pióropuszem i wycina je, a dorosły przykleja je do paska papieru dopasowanego do głowy.
Na zakończenie: dziękujemy górnikom
W kręgu każde dziecko mówi, co w domu jest jasne albo ciepłe: lampka, kaloryfer, ciepły pokój. Przypomnij łańcuch: górnik wydobywa węgiel, z węgla w elektrowni jest prąd i ciepło, więc w pokoju świeci lampka. Prąd daje dziś także wiatr i słońce. Na koniec grupa mówi razem: „Dziękujemy, górnicy!”, a dzieci w czako mogą przejść pochodem po przedszkolu.
Cały zestaw: 30 kart pracy na Barbórkę
W zestawie „Barbórka” jest 30 kart, każda z innym rodzajem zadania, m.in. „Co chroni górnika?”, „Lampy wracają” (lampa z cyfrą na miejsce z tyloma kropkami), „Dokąd jedzie wagonik?”, „Kopalnia dawniej i dziś”, „Orkiestra w pochodzie”, „Odciski sprzed lat”, „Legenda o Skarbniku”, „Śląskie zagadki”, „Laurka dla górników” i „Praca moich bliskich” do rozmowy w domu.
Dwa dni po Barbórce są Mikołajki. W 2026 roku 6 grudnia to niedziela, więc wiele przedszkoli świętuje je w piątek 4 grudnia, razem z Barbórką: scenariusz na Mikołajki. Oba święta są też w gotowym „Tygodniu mikołajkowym” dla grupy 3–4 i 5–6 lat: tam Barbórka wypada w czwartek 3 grudnia, a Mikołajki w piątek.
Pytania nauczycielek
Czy scenariusz nadaje się dla 3- i 4-latków?
Z 4-latkami poprowadzisz go w całości: karty pracy są przygotowane dla dzieci 4–6 lat. Z 3-latkami zostaw rozmowę, zabawę „Zjeżdżamy do kopalni”, pochód i zakończenie, a kartę „Kopalnia pod ziemią” pokolorujcie razem, na jednym wydruku dla całej grupy. Czako wytnij wcześniej sama.
Kiedy jest Barbórka w 2026 roku?
4 grudnia, w piątek. To ten sam tydzień co Mikołajki (6 grudnia, niedziela), więc oba święta możesz zaplanować na jeden dzień albo na czwartek i piątek.
Jakie materiały przygotować na Dzień Górnika w przedszkolu?
Trzy darmowe karty wydrukujesz w PDF A4 ze stron kart powyżej. Do tego kredki, latarka do rozmowy o ciemności, paski papieru, klej i nożyczki z zaokrąglonymi końcami. Piosenek, wierszy ani prezentacji o Barbórce dla dzieci nie mamy; pozostałe materiały to zestaw 30 kart „Barbórka”.