Dzień Praw Dziecka w przedszkolu: scenariusz zajęć ze znaczkami praw
Międzynarodowy Dzień Praw Dziecka przypada 20 listopada. Dla przedszkolaka prawa to konkret: rzeczy i sytuacje, których potrzebuje każde dziecko, czyli dom i ktoś, kto się troszczy, jedzenie, zdrowie, nauka, zabawa, odpoczynek, bezpieczeństwo i własne zdanie. W tym scenariuszu na około 40 minut dzieci poznają osiem znaczków praw, w zabawie ruchowej same wybierają, jak się przywitać, pracują z trzema darmowymi kartami z zestawu „Dzień Praw Dziecka”, robią girlandę znaczków praw i na koniec głosują. Nie ma w nim krzywdzonych dzieci ani straszenia.
3 darmowe karty pracy do druku z 1 zestawu
Karty dla dzieci 4–6 lat; rozmowa, zabawa ruchowa i girlanda także dla młodszych w grupie mieszanej
wskazuje znaczki praw i odróżnia to, czego potrzebuje każde dziecko, od skarbów króla,
układa historyjkę o dorosłym, który słucha, i mówi, co zrobił dorosły,
rysuje na dłoni osoby, którym powie o kłopocie,
rysuje znaczek prawa na chorągiewce do wspólnej girlandy,
oddaje głos w głosowaniu grupy i przyjmuje wynik.
Pomoce
trzy darmowe karty pracy: „Prawa czy skarby króla?”, „Dorosły słucha”, „Dłoń zaufania”,
osiem dużych znaczków praw narysowanych na kartkach: jabłko, książka, domek z sercem, poduszka z księżycem, piłka, plaster, pusty dymek, parasol,
do girlandy: trójkątne chorągiewki z papieru, sznurek, taśma klejąca, flamastry albo kredki,
klocki albo kolorowe żetony do głosowania i dwa pojemniki,
ołówki i kredki,
opcjonalnie: opowieść „Głos Iwa” z książeczki „PrzePlanko i listopad pełen świąt”.
Przebieg
5 minKażdy ma swoje imię. Krąg: dziecko mówi swoje imię, grupa powtarza je razem.
5 minOsiem znaczków praw. Rozmowa przy dużych znaczkach: czego potrzebuje każde dziecko.
5 minZabawa ruchowa „Jak się przywitam?”. Spacer po sali, na sygnał powitanie wybranym sposobem: machanie, piątka, ukłon.
10 minPraca przy stolikach. Trzy karty na trzech stolikach albo jedna wybrana karta dla każdego dziecka.
10 minGirlanda praw. Praca plastyczna: każde dziecko rysuje znaczek prawa na chorągiewce.
5 minGłosujemy w grupie. Zakończenie: głosowanie klockami, w co bawimy się po zajęciach.
Czas jest orientacyjny. Etapy możesz skrócić, pominąć albo rozłożyć na dwa dni — zależnie od grupy.
Zanim zaczniesz: prawa bez straszenia i bez warunków
Mów o tym, czego potrzebuje każde dziecko i kto mu w tym pomaga. Nie pokazuj i nie opisuj głodnych, bitych ani smutnych dzieci.
Prawa nie są nagrodą za grzeczność. Nie łącz ich z obowiązkami i nie mów „masz prawo, jeśli…”. Każde dziecko ma prawa, także wtedy, gdy rozlało kubek albo się złości.
Rodziny są różne. Mów „dorosły, który się tobą opiekuje”, a nie tylko „mama i tata”, i nie proś dzieci, żeby oceniały własny dom.
Własne zdanie to prawo do bycia wysłuchanym, a nie do decydowania o wszystkim. O bezpieczeństwie, np. o kasku czy pasach w aucie, decyduje dorosły.
Rozmowa w kręgu: skąd to święto i osiem znaczków praw
Możesz powiedzieć tak: „20 listopada przedstawiciele wielu krajów świata przyjęli wspólną umowę o tym, czego potrzebuje każde dziecko. To Konwencja o prawach dziecka. Pomysł na nią zgłosiła Polska”. Dla dorosłych: Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło Konwencję 20 listopada 1989 roku, a jej inspiracją były między innymi idee Janusza Korczaka.
Pokazuj duże znaczki po kolei: jabłko to prawo do jedzenia, książka do nauki, domek z sercem do rodziny i opieki, poduszka z księżycem do odpoczynku, piłka do zabawy, plaster do zdrowia, pusty dymek do własnego zdania, a parasol do bezpieczeństwa. Przy każdym zapytaj: „Kto ci w tym pomaga?”. Prawa ma każde dziecko na świecie.
Zabawa ruchowa: „Jak się przywitam?”
Zadbaj o odstępy i wolne miejsce bez krzeseł. Spacerujemy, nie biegamy.
Pokaż cztery sposoby powitania: machanie, piątka, ukłon i uścisk dłoni. Powiedz, że każdy sam wybiera, jak się przywita, i że machanie bez dotykania też jest dobrym powitaniem.
Dzieci spacerują po sali w rytm twojego klaskania. Gdy przestajesz klaskać, każde podchodzi do najbliższej osoby i wita się wybranym sposobem. Jeśli jedno dziecko chce przybić piątkę, a drugie woli pomachać, oba machają.
Na hasło „stop” pokazane otwartą dłonią wszyscy zatrzymują się w miejscu. Potem chętne dziecko prowadzi zabawę i samo mówi „stop”.
Trzy darmowe karty pracy na Dzień Praw Dziecka
Na karcie „Prawa czy skarby króla?” jest osiem znaczków praw i cztery skarby króla: korona, berło, tron i pierścień. Dziecko otacza to, czego potrzebuje każde dziecko. „Dorosły słucha” to historyjka z trzech obrazków: dziewczynka pokazuje rysunek dorosłemu, który zmywa, dorosły klęka i ogląda, a rysunek trafia na lodówkę. Na „Dłoni zaufania” dziecko obrysowuje dłoń i na palcach rysuje osoby, którym powie o kłopocie.
Znaczki praw: opowiadaj o jednym znaczku naraz, np. „Każde dziecko ma prawo jeść, gdy jest głodne”. Skarby króla są miłe w bajce, ale nikt ich nie potrzebuje, żeby dobrze żyć.
Dorosły słucha: dziecko wpisuje numery od 1 do 3 albo rysuje tyle kropek. Zapytaj, co zrobił dorosły, gdy dziewczynka chciała coś pokazać.
Dłoń zaufania: nie musi być pięciu osób; puste palce można uzupełnić później. Jeśli dziecko mówi, że nie ma nikogo, porozmawiaj z nim później w spokojnej chwili i postępuj według procedur twojej placówki. To ćwiczenie edukacyjne, nie sposób na rozpoznawanie trudnych sytuacji w rodzinie. Ta sama karta jest też w scenariuszu o bezpieczeństwie.
Praca plastyczna: girlanda znaczków praw
Każde dziecko dostaje trójkątną chorągiewkę z papieru i wybiera jeden z ośmiu znaczków praw. Duże znaczki leżą na środku jako wzór.
Dziecko rysuje i koloruje swój znaczek na chorągiewce. Kto chce, dopisuje albo dyktuje swoje imię.
Ty przyklejasz chorągiewki taśmą do sznurka. Girlanda może zawisnąć przy wejściu, żeby zobaczyli ją rodzice.
Na zakończenie: głosujemy w grupie
Zaproponuj dwie zabawy na czas po zajęciach i postaw dwa pojemniki. Każde dziecko wrzuca jeden klocek do pojemnika z zabawą, którą wybiera. Policzcie klocki razem. Powiedz: „Każdy mógł powiedzieć, co myśli. Dziś wygrała ta zabawa, a druga może być jutro”. To pokazuje prawo do własnego zdania bez obietnicy, że zawsze będzie tak, jak chcę.
Do głosowania pasuje opowieść „Głos Iwa” z książeczki „PrzePlanko i listopad pełen świąt”: grupa głosuje, w co bawić się w piątek, a Iwo zamiast podnieść rękę rysuje swój pomysł; PrzePlanko staje w obronie jego głosu i grupa uznaje, że rysunek też się liczy. Możesz przeczytać ją na początek zajęć, a przy klockach przypomnieć dzieciom, że głos można oddać na różne sposoby.
Cele zajęć o prawach dziecka w konspekcie
W konspekcie uwzględnij rozpoznawanie znaczków praw, wybór sposobu powitania i wskazywanie osób, które mogą pomóc dziecku. Nie uzależniaj praw od wykonania obowiązków.
Cały zestaw: 30 kart na Dzień Praw Dziecka
W zestawie „Dzień Praw Dziecka” jest 30 kart, każda z innym rodzajem zadania, m.in. „Obiad dla każdego”, „Jak się przywitam?”, „Stop znaczy stop”, „Głosujemy w grupie”, „Dzieci na całym świecie” i „Plakat praw dziecka” na zakończenie.
Pytania nauczycielek
Czy scenariusz nadaje się dla 3-latków?
Krąg z imionami, zabawę ruchową, girlandę i głosowanie możesz poprowadzić także z młodszymi dziećmi, krócej i z mniejszą liczbą znaczków. Karty pracy są przygotowane dla dzieci 4–6 lat; najmłodszym daj kartę ze znaczkami praw i omawiaj ją razem.
Jakie materiały przygotować na Dzień Praw Dziecka?
Trzy darmowe karty wydrukujesz w PDF A4 ze stron kart powyżej. Do tego osiem dużych znaczków praw, papierowe chorągiewki, sznurek i klocki do głosowania. Pełny zestaw ma 30 kart. Filmów i prezentacji nie mamy.
Czy mówić dzieciom o krzywdzeniu?
W tym scenariuszu mówimy o tym pozytywnie: komu powiem, gdy coś jest nie tak, „stop znaczy stop” i to, że sam wybieram, jak się przywitam. Nie pokazujemy krzywdzonych dzieci. Jeśli dziecko samo opowie o czymś niepokojącym, wysłuchaj go spokojnie i postępuj według procedur obowiązujących w twojej placówce.